การบล็อกปมประสาทสเตลเลท คืออะไร?
การบล็อกปมประสาทสเตลเลท หรือ Stellate Ganglion Block (SGB) คือการฉีดยาชาไปรอบ ๆ กลุ่มเส้นประสาทที่เรียกว่า “Stellate ganglion” เส้นประสาทกลุ่มนี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบประสาทซิมพาเทติก ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการตอบสนองต่อความเครียดของร่างกาย เช่น
- อัตราการเต้นหัวใจเพิ่มขึ้น
- การไหลเวียนเลือดมากขึ้น แรงขึ้น
- ขับเหงื่อเพิ่มขึ้น
- การตื่นตัวเมื่อเครียดหรือวิตกกังวล
ในผู้ป่วยบางคน ระบบนี้ทำงานมากเกินไปตลอดเวลา ทำให้เกิดอาการปวดเรื้อรัง ภาวะวิตกกังวล ซึมเศร้า PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder) หรืออาการเรื้อรังหลังติดเชื่อ เช่น Long COVID
การทำ Stellate Ganglion Block จะช่วย “ลดการทำงานไวเกินของระบบประสาท” และช่วยให้ร่างกายกลับสู่สมดุล
ระบบประสาทซิมพาเทติกสำคัญอย่างไร?
ระบบประสาทนี้มีหน้าที่ป้องกันเราในยามฉุกเฉิน แต่ถ้ามัน “เปิดค้าง” ตลอดเวลา อาจทำให้เกิดอาการเหล่านี้:
- ปวดหน้า ปวดแขนเรื้อรัง จากเส้นประสาทหรือการไหลเวียนเลือดผิดปกติ
- CRPS (Complex Regional Pain Syndrome) มีอาการปวดแสบร้อน บวม สีผิวเปลี่ยน เล็บผิดปกติ
- PTSD, วิตกกังวล, ซึมเศร้า จากระบบความเครียดที่ทำงานมากเกินไป
- อาการ Long COVID เช่น เหนื่อยง่าย สมองเบลอ นอนไม่หลับ
การบล็อกเส้นประสาทจุดนี้ชั่วคราว เปรียบเสมือนการ “รีเซ็ตระบบ” ให้สมองและร่างกายได้ฟื้นตัว
อาการอะไรบ้างที่รักษาได้ด้วย Stellate Ganglion Block
แพทย์มักใช้ SGB ในโรคหรือภาวะเกี่ยวกับเส้นประสาทและการไหลเวียน เช่น:
- CRPS
- ปวดแขนขาเรื้อรังภายหลังการตัดอวัยวะ (Phantom limb pain)
- ปวดเรื้อรังงูสวัด (Postherpetic neuralgia)
- ปวดหน้าและขากรรไกรเรื้อรัง
- ไมเกรน หรืออาการเจ็บหน้าอกบางชนิดที่ตรวจแล้วว่าไม่เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ
นอกจากนี้ ยังมีการนำมาใช้เสริมในการดูแลผู้ป่วย:
- PTSD
- วิตกกังวล
- ซึมเศร้า
- Long COVID
โดยช่วยลดการกระตุ้นของระบบความเครียดในสมอง
ขั้นตอนการรักษามีอะไรบ้าง?
- เตรียมตัว
ไม่จำเป็นต้องงดน้ำงดอาหาร ทำหัตถการโดยการฉีดยาชาเท่านั้น - นอนหงาย แพทย์ทำความสะอาดผิวหนังบริเวณคอ
- ใช้เครื่อง Ultrasound นำทางแบบเรียลไทม์
แพทย์ทำหัตถการโดยเห็นบริเวณที่ต้องการฉีดยาอย่างชัดเจน แม่นยำ - ฉีดยาชาเข้ารอบ ๆ Stellate ganglion ใช้เวลา 10-15 นาที
*พักสังเกตอาการ 30 นาที ก่อนกลับบ้าน (ไม่ควรขับรถกลับบ้านเอง)
ต้องทำกี่ครั้ง?
- ผู้ป่วยบางคนรู้สึกดีขึ้นตั้งแต่ครั้งแรก
- แนะนำทำ 2–4 ครั้ง เพื่อให้ผลลัพธ์อยู่ได้นานยิ่งขึ้น
- ผลลัพธ์ที่คาดหวังมีดังนี้
- ปวดลดลง
- อารมณ์ดีขึ้น
- นอนหลับลึกขึ้น
- สดชื่น มีพลังงานมากขึ้น
- ลดความจำเป็นในการพึ่งยาแก้ปวดหรือยาจิตเวชทุกวัน
ผลข้างเคียงที่อาจพบ (ชั่วคราว)
อาการเหล่านี้พบได้หลังการทำหัตถการและจะหายเองภายในไม่กี่ชั่วโมง
- หนังตาตก
- ตาแดง น้ำตาไหล
- เสียงแหบ กลืนลำบากเล็กน้อย
- แขนรู้สึกอุ่นหรือชา
*ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อยมาก หากทำโดยแพทย์ผู้ชำนาญและใช้ Ultrasound นำทาง
ความปลอดภัยขึ้นอยู่กับอะไรบ้าง?
คลินิกหรือโรงพยาบาลควรมีมาตรฐานดังนี้
- ใช้ Ultrasound แบบเรียลไทม์ตลอดการทำหัตถการ
- ใช้เข็มเฉพาะทางแบบปลายทู่ ออกแบบมาสำหรับการทำหัตถการโดย ultrasound
- ใช้ยาปริมาณพอดีและฉีดยาแบบแม่นยำ
- ทำโดยแพทย์เฉพาะทางด้าน Pain Medicine
แม้การรักษามาตรฐานทั้งหมดจะมีต้นทุนที่สูง แต่ผู้ป่วยจะได้รับความปลอดภัยและความแม่นยำสูงกว่าอย่างมาก
ใครบ้างที่ไม่เหมาะกับการทำ Stellate Ganglion Block?
อาจไม่แนะนำในผู้ที่มีภาวะดังต่อไปนี้
- โรคเลือดออกง่ายที่ควบคุมไม่ได้
- ติดเชื้อบริเวณคอหรือทั่วร่างกาย
- โรคปอดระยะรุนแรง
- แพ้ยาชา
- โรคหัวใจรุนแรง
- ตั้งครรภ์ (ยังมีข้อมูลความปลอดภัยจำกัด)
สรุป
Stellate Ganglion Block เป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับผู้ที่มีอาการดังต่อไปนี้
- ปวดหน้า แขน หรือ CRPS
- ไมเกรน
- PTSD, วิตกกังวล, ซึมเศร้า รักษาด้วยยาไม่ได้ผล หรือมีผลข้างเคียงจากยา
- Long COVID มีอาการปวดจมูกเรื้อรัง นอนไม่หลับ brain fog
โดยช่วย “ปรับสมดุลระบบประสาท” ด้วยเทคโนโลยี Ultrasound และอุปกรณ์ฉีดยาเฉพาะ ทำให้การรักษาแม่นยำและปลอดภัยสูง
หากคุณกำลังมองหาการทำ Stellate Ganglion Block ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านการรักษาความปวด
เพื่อประเมินว่าการรักษานี้เหมาะกับคุณหรือไม่
